Andri Snær og Guðrún Eva tilnefnd til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2021

Efnisorð

Deila

- Auglýsing -

Skáld­sög­urn­ar Um tím­ann og vatnið eft­ir Andra Snæ Magna­son og Aðferðir til að lifa af eft­ir Guðrúnu Evu Mín­ervu­dótt­ur hafa verið til­nefnd­ar til Bók­mennta­verðlauna Norður­landaráðs 2021.

14 norrænar skáldsögur, smásagnasöfn og ljóðabækur eru tilnefndar til verðlaunanna, en bækurnar koma frá öllum norrænu löndunum og málsvæðunum. Verkin bera vitni um öflugt svið fagurbókmennta og sum þeirra eru eftir höfunda sem hafa áður hlotið tilnefningu til verðlaunanna.

Íslendingar hafa unnið verðlaunin átta sinnum, síðast 2018 þegar Auður Ava Ólafsdóttir hlaut verðlaunin fyrir bókina Ör.

Handhafi bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2021 verður kynntur 2. nóvember í Kaupmannahöfn í tengslum við þing Norðurlandaráðs. Verðlaunahafinn hlýtur að launum verðlaunagripinn Norðurljós og 300 þúsund danskar krónur sem sam­svar­ar tæp­um 6,2 millj­ón­um ís­lenskra króna miðað við nú­ver­andi gengi.

Bækurnar sem tilnefndar eru í ár eru:

Álands­eyj­ar
Broarna eft­ir Sebastian Johans. Skáld­saga, Nir­stedt/​littera­t­ur, 2020.

Dan­mörk
Penge på lomm­en. Scandi­navi­an Star. Del 1 eft­ir Astu Oli­viu Nor­d­en­hof. Skáld­saga, Basilisk, 2020.

Mit smykk­eskrin eft­ir Ursulu And­kjær Ol­sen. Ljóðabók, Gyld­en­dal, 2020.

Finn­land
Bolla eft­ir Pajtim Statovci. Skáld­saga, Ota­va, 2019.

Autofiktiv dikt av Heidi von Wright eft­ir Heidi von Wright. Ljóðabók, Schildts & Söder­ströms, 2020.

Fær­eyj­ar
Eg skrivi á vátt papp­ír eft­ir Lív Mariu Róa­dótt­ur Jæ­ger. Ljóðabók, For­lagið Eksil, 2020.

Græn­land
Na­asuli­ar­d­arpi eft­ir Ni­viaq Kornelius­sen. Skáld­saga, Milik Pu­blis­hing, 2020.

Ísland
Um tím­ann og vatnið eft­ir Andra Snæ Magna­son. Skáld­saga, For­lagið, 2019.

Aðferðir til að lifa af eft­ir Guðrúnu Evu Mín­ervu­dótt­ur. Skáld­saga, Bjart­ur, 2019.

Nor­eg­ur
Er mor død eft­ir Vigd­is Hjorth. Skáld­saga, Capp­elen Damm, 2020.

Det ufer­dige huset eft­ir Lars Amund Va­age. Skáld­saga, Forla­get Oktober, 2020.

Sa­míska málsvæðið
Gáhtt­ára Iđit eft­ir Ingu Ravna Eira, ljóðabók, Dav­vi Girji, 2019.

Svíþjóð
Strega eft­ir Johanne Lykke Holm. Skáld­saga, Al­bert Bonniers förlag, 2020.

Ren­heten eft­ir Andrzej Tichý. Smá­sagna­safn, Al­bert Bonniers Förlag, 2020.

Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs hafa verið veitt síðan 1962 fyrir fagurbókmenntaverk sem samið er á einu af norrænu tungumálunum. Það getur verið skáldsaga, leikverk, ljóðabók, smásagnasafn eða ritgerðasafn sem uppfyllir strangar kröfur um bókmenntalegt og listrænt gildi. Markmið hinna fimm verðlauna Norðurlandaráðs er að auka áhuga á norrænu menningarsamfélagi og samstarfi um umhverfismál, svo og að vekja athygli á verkefnum sem skarað hafa fram úr á sviði lista eða umhverfismála.

Eftirfarandi er úr umsögnum íslensku dómnefndarinnar: 

Um aðferðir til að lifa af: 

Söguheimurinn sem Guðrún Eva Mínervudóttir dregur upp fyrir lesanda í Aðferðir til að lifa af er kyrrlátur en á sama tíma þrunginn lífi eins og síðsumarið sjálft; í honum streða hundar í taumi á meðan værðin leggst yfir þorpið. Á sama hátt kraumar mennskan í persónunum sem höfundur teflir fram á sjónarsviðið. Unglingsstúlka glímir við átröskun, við tilfinningar sem ólmast í brjóstinu; fyrrum dugnaðarforkur á miðjum aldri er nýorðinn öryrki og haltrar á vit óljósrar framtíðar; ekkju líður eins og fullum poka af glerbrotum og vansæll drengur vafrar um þorp þar sem flestir virðast vorkenna honum og óttast til jafns.

„Lífið rífur mann á hol og horfir samúðarfullt í augu manns á meðan,“ segir ein persóna Guðrúnar Evu í Aðferðum til að lifa af og það gerir bók hennar líka, ristir sár en fer á sama tíma um það mildum höndum. Þótt sorg og einangrun marki líf persónanna allra er það mildin og hjálpsemin sem stýrir þeim þótt brothætt sé; allavega um stund, allavega á meðan á lestri stendur.

Guðrún Eva sýnir hér á listilegan hátt þá miklu næmni sem hún býr yfir sem rithöfundur. Hún færir okkur heim hljóðlátan en ólgandi heim þar sem þrá eftir tengslum, sá djúpstæði kraftur, brýst upp á yfirborðið á ferskan hátt. Frásögnin tekur á sig blæ keðjusöngs, þar sem raddirnar kvikna ein af annarri, taka við laglínunni og fléttast saman um hríð svo úr verður sérlega áhrifamikið, margradda verk. Yfir öllu liggur værðarvoð öryggis, virðingar og djúps skilnings höfundar á þeim aðferðum sem maðurinn nýtir sér til að lifa af.

Um Tímann og vatnið:  

Í bókinni fléttast saman hlýleg fjölskyldusaga af þremur ættliðum og ógnvekjandi vísindasaga af heiminum sem þetta fólk byggir. Það er leitað í fornar norrænar og indverskar goðsagnir, visku þeirra, samhljóminn í þeim og skilning á voðanum sem af því stafar að vanvirða gjafir náttúrunnar. Það er skilmerkilega rakið hvernig vísindamenn hafa einnig bent á ógnina sem því mun fylgja ef við leyfum okkur að eyðileggja jörðina okkar. Þá eyðum við sjálfum okkur, börnum okkar og barnabörnum, sögu okkar og allri menningu. Höfundinum bregst hvorki frásagnarlistin né þekkingin á umhverfisvísindum.

Vísindi og frásagnir af fólki og tilfinningum eiga samleið þó að mönnum hafi löngum sést yfir þau sannindi. Um tímann og vatnið er í senn persónulegt og vísindalegt rit og sameinar þannig orðræðu bókmennta og vísinda.

Frá miðri 20. öld hefur okkur Vesturlandabúum verið sérstaklega tamt að berja höfðinu við steininn þegar um þetta er rætt og segja að vísindi hljóti alltaf að vera ópersónuleg og persónulegur texti sé það sama og óvísindalegur texti. Trúnni á óskeikulleik og mátt vísindanna hefur löngum verið teflt gegn stopulum mannlegum tilfinningum og meintum hugarórum, tilfinningagreindin talin andstæð allri rökhyggju og huglæg viðhorf líkleg til að ala á hættulegri hlutdrægni, stuðla að afneitun, efla hræðsluáróður og varðveita ýmiss konar lífslygi. Iðnaður og vísindi síðustu áratuga hafa hins vegar ekki reynst jörðinni vel og blikur eru á lofti. Í bókinni Um tímann og vatnið kemur það skýrt fram að ætli mannkynið sér að sigrast á umhverfisvá tímans þarf að sameina þá krafta sem felast í vísindalegri þekkingu okkar og persónulegum tilfinningum.

Rit Andra Snæs Um tímann og vatnið fjallar um jörðina okkar og framtíð barna okkar og annarra afkomenda. Bókin er skrifuð af jafnvægi, þekkingu, skilningi á viðfangsefninu og sterkum vilja til þess að gera heiminn betri en hann er.

Deila

Athugasemdir

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. Mannlíf áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.
 
- Auglýsing -

Orðrómur

Helgarviðtalið

Lestu meira

Nýtt í dag

Í fréttum er þetta helst...

Mest lesið í vikunni

- Auglýsing -