Kynheilsa getur haft áhrif á andlega líðan og sjálfstraust

Efnisorð

Deila

- Auglýsing -

Þótt nú liggi fyrir mun meiri og aðgengilegri upplýsingar um konur sem kynverur og kynfæri þeirra þá er umræða um þessi mál enn ákveðið feimnismál. Margar konur eiga erfitt með að tjá sig um vandamál „þarna niðri“ eins og oft er sagt og vita því ekki að oft er lausnin sáraeinföld. Florealis er íslenskt lyfjafyrirtæki sem einbeitir sér að jurtalyfjum og lækningavörum. Þar starfar Elsa Steinunn Halldórsdóttir en hún hefur mikla þekkingu á jurtalyfjum og þeim lausnum sem eru í boði við vandamálum á kynfærasvæði kvenna.

 

„Það eru mikil forréttindi að vera kona, fá tækifæri til að ganga með barn og tengjast ‏því órjúfanlegum böndum og fá þessa skilyrðislausu ást frá fyrsta andardrætti barnsins en að sama skapi eru konur með flókin kynlíffæri og ‏því getur fylgt ýmis óþægindi umfram það sem tengist meðgöngu og fæðingu,“ segir Elsa Steinunn. „Húðin er okkar stærsta líffæri og eitt af okkar mikilvægustu líffærum þar sem hún er okkar helsta vörn gegn sýkingum. Sú húð sem umlykur kynfærasvæði kvenna er veikari en á öðrum stöðum líkamans þar sem lítið loftar um svæðið, en einnig getur bæði ‏þvag og útferð legið að húðinni, og hún verður fyrir töluverðu áreiti vegna núnings sem og ertandi og ofnæmisvaldandi efna. Þessir ‏þættir veikja húðina, draga úr vörnum hennar og verður hún því viðkvæmari fyrir sý‎kingum og öðrum óþægindum.“

Konur fá minni áheyrn í heilbrigðiskerfinu

Elsa Steinunn er framkvæmdastjóri rannsókna og þróunar hjá Florealis og hefur yfir fimmtán ára reynslu í lyfjaþróun. Hún er með doktorspróf í lyfja- og efnafræði náttúruefna. Hvers vegna er, að þínu mati svo nauðsynlegt að huga að góðri kynheilsu?

„Heilsa kvenna, kynheilsa og kynlíf spila stóran ‏‏þátt í lífi hverrar konu. Kynheilsan getur haft ‏áhrif á andlega líðan, sjálfstraust, sjálfsmynd sem og líkamlega líðan og geta því einkenni eins og kláði, sviði og særindi á kynfærasvæði haft veruleg áhrif á upplifun og vellíðan konu sem kynveru,“ segir hún. „Flestar ef ekki allar konur upplifa óþægindi á kynfærasvæði, misalvarleg, oft til lengri tíma og jafnvel endurtekið. Því miður er það svo að konur hafa oft einkenni svo mánuðum eða árum skiptir áður en þær fá rétta greiningu og heyrist reglulega frá konum sem hafa hreinlega gefist upp á að leita sér hjálpar. Vandamálið er í raun tvíþætt. Annars vegar er það svo að konum þykir oft erfitt að ræða þessi mál hvort sem er við sinn lækni eða nákominn og upplifa einskonar skömm. Slíkt vandamál er þó ekki einungis bundið við konur því karlar eiga ekki síður erfitt með að ræða vandamál þessu tengt og þeir búa ekki einu sinni svo vel að geta flett upp karlsjúkdómalækni þegar eitthvað bjátar á og líklega átta fáir sig á að sérfræðilæknar þessu tengdu kallast þvagfæraskurðlæknar. ‏

Hinn þátturinn er sá að því miður hafa rannsóknir sýnt að konur fá mun minni áheyrn heldur en karlmenn innan heilbrigðiskerfisins og fá ‏því síður skoðun og lausnir á sínum vandamálum. Það er því mikilvægt að heilbrigðisstarfsfólk leggi sig fram um að þekkja vel þá sjúkdóma og kvilla sem tengjast kynfærasvæði og séu tilbúnir að hlusta vel og skoða. En það er ekki síður mikilvægt að konur læri að þekkja sig sjálfar, ræða það sem er að hrjá þær og leiti oftar en sjaldnar til læknis til að fá greiningu, því það er algjör forsenda þess að hægt sé að leita sér lausna. Í langflestum tilfellum eru lausnirnar þarna úti og oft eru þær fleiri en ein ef vitað er hvar og hvernig á að leita. Oft er um væg einkenni eða endurtekin tilfelli að ræða og þá getur kona meðhöndlað sig sjálf með lækningavörum eða lyfjum sem fást í apótekum.

Konur á öllum aldri geta upplifað óþægindi á kynfærasvæði en tíðnin eykst með hækkandi aldri. Það eru margir þættir sem geta valdið kláða, sviða og öðrum óþægindum á kynfærum. Grunnorsök þessara einkenna eru bólgur sem myndast vegna baktería, sveppa og veira. Einnig getur hormónaójafnvægi valdið breytingu á sýrustigi legganga og konur fengið sambærileg einkenni 2-3 dögum fyrir blæðingar og fyrstu dagana eftir. Að sama skapi getur kona fengið óþægindi fyrstu klukkustundir eða jafnvel einhverja daga eftir samfarir þar sem sæði hefur töluvert hærra sýrustig en er í leggöngum og getur sá munur raskað eðlilegri flóru legganga. Við þurfum því að venjast þeirri tilhugsun að óþægindi sem konur upplifa orsakast oftar en ekki vegna annarra þátta en sveppasýkinga. Það er allt of algengt að konum sé ávísað sveppalyfjum vegna óþæginda á kynfærasvæði án skoðunar eða greiningar. Við vitum í dag að sveppalyf lækna einungis lítinn hluta tilfella og til að mynda eru einkenni af völdum baktería algengari en af völdum sveppa. Þessi óhóflega notkun sveppalyfja er að valda því að sveppalyfjaónæmi er að aukast verulega sem ógnar heilsu okkar.“

Þögull en algengur sjúkdómur

Á breytingaskeiði verða margar konur varar við mikil óþægindi, bæði tengd líkamlegum breytingum og andlegri líðan. Hvað er verst í þessu?

„Það eru viss tímamót í lífi hverrar konu þegar hún fer á breytingaskeið og kvenhormón líkamans minnka. Það er vel þekkt að konur á breytingaskeiði upplifi hitakóf, svefnmynstur raskast og andleg einkenni koma fram en það er minna rætt um áhrifin sem verða á kynfærum. Á ‏þessum tíma minnkar teygjanleiki húðar og slímhúðar sem og sveigjanleiki, þekjuvefur þynnist, blóðflæði og smurefni minnka og sýrustig hækkar. Um 85% kvenna upplifa í kjölfarið leggangaþurrk og þar með særindi við og eftir samfarir. Um 65% kvenna fá alvarlegri einkenni eins og sviða, kláða, blæðingar eftir samfarir og endurteknar sýkingar á kynfærum og í þvagfærum eins og bakteríusýkingar, sveppasýkingar og þvagfærasýkingar.

„Mig langar að vekja athygli á sjúkdómnum lichen sclerosus sem er þögull sjúkdómur sem fáir hafa heyrt nefndan en ‏þó er áætlað að um 1000 konur á Íslandi þjáist af þessum ólæknandi sjúkdómi.“

Mig langar að vekja athygli á sjúkdómnum lichen sclerosus sem er þögull sjúkdómur sem fáir hafa heyrt nefndan en ‏þó er áætlað að um 1000 konur á Íslandi þjáist af þessum ólæknandi sjúkdómi. Hann getur komið fram hjá konum á öllum aldri en tíðnin eykst verulega í kringum breytingaskeiðið. Sjúkdómurinn kemur í köstum og helstu einkenni eru gífurlegur kláði og sviði á ytra kynfærasvæði, einnig myndast bólgur og sprungur í húð og finna konur því töluverðan sársauka við kynlíf. Með tímanum þykkist húðin, hún hvítnar, ör myndast, skapabarmar renna saman og leggangaopið þrengist. Almennt tekur nokkur ár að fá greiningu á sjúkdómnum og þegar sjúkdómurinn ágerist dregur hann verulega úr lífsgæðum konunnar og er algengt að þær einangri sig, geti ekki stundað samfarir, missi frá sér maka, eigi erfitt að klæðast fatnaði eins og nærbuxum, sokkabuxum og buxum, geti ekki stundað ákveðin áhugamál, missi úr vinnu og missi jafnvel á endanum vinnuna, geti ekki notað klósettpappír án þess að rífa upp sár. Það er gríðarlega mikilvægt að þessar konur að fá fljótt viðeigandi meðhöndlun til að hægja á framgangi sjúkdómsins,“ segir Elsa Steinunn.

Leyfum þessu ekki að vera tabú

En er þá eitthvað til ráða? Geta konur brugðist við á annan hátt en að taka inn hormónalyf?

„Florealis hefur lagt mikið upp úr að byggja upp kvenvörulínu sem styður við heilbrigði kvenna þar sem konur finna áreiðanlegar og viðurkenndar lækningavörur til að lina einkenni á kynfærasvæði. Vörurnar heita Smaronia, Liljonia og Rosonia og eru fáanlegar í apótekum landsins. Smaronia-gelið er sérstaklega ætlað konum sem upplifa þurrk í leggöngum og þá oft í tengslum við breytingaskeið eða brjóstagjöf. Ólíkt öðru geli stuðlar það að þykkari og heilbrigðari slímhúð í leggöngum. Liljonia eru hins vegar mjúk hylki fyrir leggöng til að draga úr einkennum bólgu, kláða, sviða og útferðar vegna sýkingar, flóruójafnvægis, ertandi eða ofnæmisvaldandi efna.

„Kynheilsa kvenna er mikilvæg og það að upplifa óþægindi á kynfærum er ekki eðlilegur fylgifiskur þess að vera kona.“

Hylkin eru í þægilegri stærð og auðvelt að koma þeim fyrir. Rosonia er einstaklega mjúk froða sem er borin á ytri kynfæri og dregur mjög fljótt úr kláða, sviða, ertingu og sárum á svæðinu. Rosonia virkar einnig vel sem fyrirbyggjandi fyrir sund, hlaup, hjól eða aðrar athafnir sem gera húðina viðkvæma fyrir særindum. Allar þessar vörur veita húðinni góðan raka, hafa græðandi eiginleika á sár og styðja við uppbyggingu heilbrigðrar húðar sem er mikilvægt til að draga úr líkum á endurteknum tilfellum. Florealis hefur einnig markaðssett jurtalyf við endurteknum þvagfærasýkingum hjá konum og fæst án lyfseðils.

„Heilsa kvenna, kynheilsa og kynlíf spila stóran ‏‏þátt í lífi hverrar konu,“ segir Elsa.

Kynheilsa kvenna er mikilvæg og það að upplifa óþægindi á kynfærum er ekki eðlilegur fylgifiskur þess að vera kona. Það er löngu tímabært að opna meira á umræðuna um kynlíf, kynfæri, kvensjúkdóma og kynsjúkdóma. Ef við leyfum þessu áfram að vera tabú þá upplifa konur sig einar með þessi vandamál, einangra sig, fá ekki viðeigandi meðferð og vísindamenn finna ekki þörf fyrir að finna lausnir, allt þetta helst í hendur,“ segir Elsa Steinunn að lokum.

Myndir / Hallur Karlsson

 

- Auglýsing -

Athugasemdir

Lestu meira