Niðurstaða Hæstaréttar setur rétt kvenna til þungunarrofs í hættu

Hæsti­réttur Banda­ríkj­anna sneri í dag við for­dæmi sínu, best þekktu sem Roe gegn Wade, sem tryggt hefur konum stjórn­ar­skrár­var­inn rétt til þung­un­ar­rofs. Dómur Hæsta­rétts gerir það að verkum að ríki Banda­ríkj­anna hafa nú aukið svig­rúm til þess að setja eftir atvikum veru­legar tak­mark­anir á þung­un­ar­rof eða banna það alfarið.

Mál Roe gegn Wade er dómafor­dæmi frá árinu 1973 sem hefur, allt frá því að dóm­ur­inn féll, tryggt konum rétt til þung­un­ar­rofs ásamt síð­ari hæsta­rétt­ar­dómum. Nið­ur­staða Hæsta­réttar Banda­ríkj­anna í dag heim­ilar það að lög um bann við þung­un­ar­rofi eftir fimmt­ándu viku með­göngu fái að standa í Miss­isippi. Það gengur gegn hinu ára­tugagamla for­dæmi.

Samuel Alito, einn af sex íhalds­sömum dóm­urum við rétt­inn, skrifar í meiri­hluta­á­liti dóm­ar­anna að dóm­ur­inn í máli Roe gegn Wade hafi verið rangur frá upp­hafi. Rök­stuðn­ing­ur­inn hafi verið veikur og að hann hafi haft skað­legar afleið­ingar.

Hinir þrír dóm­ar­arnir, sem eru frjáls­lyndu dóm­ar­arnir við rétt­inn, sögðu að með dómnum væri rétt­ur­inn að svíkja grund­vall­ar­hug­sjónir sínar.

Dómafor­dæmið í máli Roe gegn Wade tryggði konum rétt til þess að gang­ast undir þung­un­ar­rof áður en fóstur teld­ist líf­væn­legt, sem yfir­leitt er í kringum 24. viku með­göngu. Ríki í Banda­ríkj­unum sem stjórnað er af repúblikönum hafa und­an­farin ár sett upp sífellt strang­ari tak­mark­anir á þung­un­ar­rof.

Málið kom fyrst upp í síð­asta mán­uði þegar meiri­hluta­á­lit­inu var lekið í fjöl­miðla. Málið vakti mikla reiði, ekki bara í Banda­ríkj­unum heldur um allan heim. Um er að ræða sigur fyrir íhalds­sama and­stæð­inga þung­un­ar­rofs í Banda­ríkj­unum, sem barist hafa gegn því í mörg ár.

Mikil ólga er nú í Banda­ríkj­unum vegna máls­ins og vart þver­fótað fyrir úrskurð­inum og við­brögðum í fjöl­miðlum þar ytra.

Tvær fyrrum for­seta­frúr Banda­ríkj­anna hafa stigið fram og tjáð sig um málið. Það eru þær Michelle Obama og Hillary Clinton, sem einnig var utan­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna í for­seta­tíð Barracks Obama og mót­fram­bjóð­andi Donalds Trump í for­seta­kosn­ing­unum þegar hann fór með sigur af hólmi. Báðar hafa kon­urnar for­dæmt ákvörðun Hæsta­rétts Banda­ríkj­anna. Obama sagð­ist vera miður sín vegna máls­ins, meðal ann­ars fyrir hönd sam­landa sinna sem hefðu nú misst grund­vall­ar­rétt til þess að taka upp­lýstar ákvarð­anir um sinn eigin lík­ama.

„Ákvörðun Hæsta­rétts­ins í dag mun ávallt lifa í minni okkar sem skref aftur á bak í rétt­indum kvenna og mann­rétt­indum,“ sagði Hillary Clinton.